Son zamanlarda fazlasıyla hararetli bir ÅŸekilde tartışılmaya baÅŸlandı ”Blog’a Türkçe karşılık bulmak” mevzusu. Önceden de tartışılırdı lakin son günlerde iyice gündeme geldi. Bir blog yazarı olarak, ben de bu konu hakkındaki düşüncelerimi belirtmezsem olmaz sanırım.
Artık bu konunun suyunun çıkarıldığını, cıvıtıldığını düşünüyorum. Bir karşılık bulamıyorsak, demek ki en uygunu orjinal halidir diye düşünüyorum. Birçok karşılık önerildi. Bunlardan en uygunu olarak da ”günlük” belirlendi birçok blogda. Misal Yakuter‘de. (Çok takip edemiyorum, yanılıyorsam lütfen düzeltsin Erhan Bey)
Yahu kardeÅŸim, iyi güzel de günlük ile blog kelimesinin ne alakası var ki? Günlük baÅŸka bir ÅŸeydir, blog baÅŸka ÅŸey. Benzer yorumu, Yakuter’de bir yazıda da yapmıştım. Umarım bir cevap gelir kendisinden.
Sonuna kadar Türkçe’yi savundum her platformda. Ama benim savunduÄŸum ÅŸey aslında ”DoÄŸru Türkçe.” İngilizce’den veya baÅŸka dillerden geçen sözcüklere ‘’sırf TürkçeleÅŸtirmek adına” saçma sapan karşılıklar bulmak deÄŸil. Bazıları öyle komik oluyor ki, insanın Türkçe’yi kullanası gelmiyor. Gülsek mi aÄŸlasak mı bilemiyorum.
Diyelim ki blog kelimesine anlamı tam karşılayan bir karşılık bulduk. Kaç kiÅŸi kullanacak bu yeni kelimeyi? Kaç kiÅŸi o bulduÄŸumuz kelimeyi kullanacak ”blog” yerine; birkaç Türkçe gönüllüsünden baÅŸka?
Türkçe’yi savunmak, yabancı dilden geçen hiçbir kelimeyi kullanmamak, her yabancı kökenli sözcüğe anlamı karşılasa da karşılamasa da bir karşılık bulmak deÄŸildir. Türkçe’yi böyle bir alanda savunmak, ancak doÄŸru karşılıklarla olur. DoÄŸru karşılığı bulamadığın zaman da, yabancı kökenli kelimeyi kullanmaktır; saçma sapan karşılıklar bulup, Türkçe’yi komik duruma düşürmek deÄŸil!
Yanlış hatırlamıyorsam, “blog” kelimesine karşı Türkçe bir kelime bulma önerisi 2. Ankara Blog Yazarları buluÅŸmasından çıkmıştı. DediÄŸin gibi günlük kelimesinden farklı bir öneriyle pek karşılaÅŸmadım.
Bazı kavramlar vardır ki, evrensel olarak kullanılır. Blog da onlardan biri sanırım. Türkçe bir kelime bulma önerisi güzel, bununla birlikte, Taci’ninde dediÄŸi gibi, anlamlı olması gerekiyor, sırf Türkçe kullanma uÄŸruna saçma bir kelime uydurmak deÄŸil.
Blog o evrensel kavramlardan birisi deÄŸil ne yazık ki. Almanca sözlüklerde “blog” kelimesine verilen karşılıklardan birisi de “das Internet Tagebuch”tur; insanların kullanıp kullanmadığına bakılmaz, bu karşılık verilir. Bir kelimeyi baÅŸka bir dilden olduÄŸu gibi almayı -bu olduÄŸu gibi almanın sebebi ne olursa olsun- normal ve-veya evrensel ve-veya kabul edilebilir ve-veya doÄŸru kabul etmek, yabancı dildeki bir kavrama bulunan karşılıklara “kim kullanacak ki”, “bu karşılık çok saçma” gibi tamamen yoruma dayalı itirazlarda bulunmak sarfedilen çabaların ama daha önemlisi dilin doÄŸasının anlaşılmadığının göstergesidir.
“Televizyon” kavramına karşılık olarak dilimize geçen “televizyon” kelimesini düşünün. Nesnenin adının Fransızca okunuÅŸunun Türkçe yazılışıdır. Fransızca ve-veya Ä°ngilizce bilenler açısından, bu kelime “uzaktan görüş” anlamına gelir. Acaba Amerikalılar ve Fransızlar “Yahu bu ne saçma isim kardeÅŸim! Kullanmam ben bunu!” demiÅŸler midir? Kaç yazar “Hay ben sizin türeteceÄŸiniz kelimeye…” diye cümleye baÅŸlamıştır?
Uzatmayalım, sonuçta bu kelimenin aslı Avrupa’da, nesnenin adının Fransızca okunuÅŸunun Türkçe yazılışı ise dilimizde yerleÅŸti.
Bir de “buzdolabı” kelimesine bakalım. Kullanım amacı olarak bakarsanız, buzları depolamanın bir buzdolabının çok küçük bir görevi olduÄŸunu görebilirsiniz. Asıl görevi soÄŸutmak ve soÄŸuk tutmaktır. “Refrigerator” yerine “buzdolabı” kavramı öne atıldığı zaman sizce insanlar “Yahu bu ne saçma isim kardeÅŸim! Kullanmam ben bunu!” demiÅŸler midir? Kaç yazar “Hay ben sizin türeteceÄŸiniz kelimeye…” diye cümleye baÅŸlamıştır?
Yoksa, türetilen kelimeyi beÄŸendilerse kullanmışlar, beÄŸenmedilerse kullanmamışlar mıdır? Türetilen kelimeleri ve kavramları kötüleyerek ve -eÄŸer yaygınlaÅŸacaklarsa- yaygınlaÅŸmalarını engelleyerek Türkçe’ye katkıda bulunmadığınızı hatırlatmak isterim.
Bir kelimenin bir dile yerleşip yerleşmeyeceğinin kararını bireysel olarak insanlar değil, tek bir organizma olarak halk verir. Dile yeni kelimeler sokmaya çalışanlar da, dile yabancı dillerden kelimeler girmesini normal karşılayanlar da söz sahibi değildir, nihaî kararı tüm vücut verecektir. Ama vücut bunu reddeder diyerek vücuda yiyecek vermemek veya vermeye çalışanları engellemek olmaz.
Herşeyden öte, basit bir soru soracağım, Blog deyince ne anlıyoruz, anladıklarımızı blog deyince mi canlandırıyoruz?
Dil bilimsel olarak, kelimelerin hepsi somuttan türemiştir, soyut bile. Kişinin anlaması demek, daha önce görüp beynine işlendiği şeyi tekrar anımsamasıyla olur. Khurosy Elensit desem, birşey anlar mısınız? Hayır, çünkü beyin daha önce böyle birşeyle karşılaşmamıştır. Elma desem, duyduğunda kulağından, okuduğunda gözünden beyne iletilir ve anlarsın.
Anlamlandırığının, isimlendirdiğinle benzeşmesi gerekiyor, Blog üzerine bir çalışma yaptın ve doğru türetmeler yapman gerekiyor, ondan sonra Blogcu gibi saçam şeyler çıkmasın ortaya.
Yorumlarınız için teÅŸekkür ederim. Necmettin Bey, sanırım sert üslubumdan ötürü, yazımın içeriÄŸine tam odaklanamamış, ne demek istediÄŸimi anlayamamışsınız. VerdiÄŸiniz örnekler, mevzu bahsimiz olan blog kelimesinden oldukça farklı. Neden derseniz, buzdolabı diye bir ÅŸey yoktu, biz buzdolabı dedik. SöylediÄŸiniz gibi halk benimsedi. Televizyon diye bir isim de kullanılmıyordu, okunuÅŸunu getirdik koyduk, halk benimsedi. Lakin ”günlük” diye bir ÅŸey var zaten halihazırda. Zaten kullanılan bir ismi koymanın manasızlığından dem vurmuÅŸtum. Şöyle örnek vereyim, buzdolabı diye bir akümülatör çeÅŸidi olsaydı (tamamen atıyorum) ve buzdolabı ismi sırf bu yeni ürünün (ÅŸu andaki buzdolabının) anlamını daha iyi karşılıyor diye zaten kullanılan bir ismi verseydik; halk bunu ne kadar benimseyebilirdi. Kaldı ki öyle bir durumda cesaret edip kullanılan bir ismi veremezdi kimse. Burada aslında önemli bir nokta ortaya çıkıyor. EÄŸer blog kelimesi soyut(internet kavramı) deÄŸil de tıpkı günlük gibi somut olsaydı; kaç kiÅŸi önerebilirdi bu günlük ismini? Kaç kiÅŸinin aklına gelirdi?
Halkımız daha internetin hayatına girdiÄŸini kabullenememiÅŸken ve/veya farkında deÄŸilken, ben o halkın ”pek de alakadar olmadığı” bir alanda isim türetmesine, kabullenmesine izin veremem kimse kusura bakmasın.
Bir Türkçe gönüllüsü olduğumu söylemiştim, Türkçe düşmanıymışım gibi bir hava yaratılmasını da istemiyorum açıkçası. Ben, dili koruyalım derken çöplüğe çevirmekten; saçmalamaktan bahsediyorum. Yazımı bir de bu açıdan incelerseniz sevinirim.
Eleştirileriniz için tekrar teşekkür ederim. Bu arada Cafer Bey, evet size katılıyorum.